Welcome To Shirzad Kalhori's Website!

 

 Here is Salmas! My Other Hobbies! Conferences My Thesis Music and Art    My Publications Home

 

به سایت شیرزاد کلهری خوش آمدید!

 !اینجا سلماس است سرگرمیهای دیگر کنفرانسها   رساله موزیک و هنر       مقالات منتخب برگ نخست    
                              

فوران پرتو گاما چیست[1]؟

 

 

 

دستکم یکبار در روز، روشنائی بسیار تماشائی تمامی آسمان را پر می کند. این درخشش از ژرفای آسمان و از فوران پرتو

  گاما ساطع می شود. درخشش این پرتو بقدری است که موقتا تمامی پرتوهای گامای آسمان را تحت الشعاع قرار می دهد.

 مدت زمان این فوران می تواند از کسری از ثانیه تا بالای هزار ثانیه به درازا بکشد. مدت زمان این فوران و جهت آنرا

نمی توان پیش بینی کرد. فوران پرتو گاما در عرض 10 ثانیه می تواند انرژی به اندازه ی انرژی خورشید ما در 10 میلیارد

 سال از حیات خود را آزاد کند.

برای فهمیدن پرتوی گاما، بایستی دانست که پرتو گاما پر انرژی ترین پرتو نوری است. یا در مفهوم کلی تر پرتو نوری خود

پرتوی الکترو مغناطیسی بوده که بوسیله ی بسته های انرژی که بدانها فوتون میگویند در فضا پخش میشوند.این فوتونها دامنه

ی وسیعی از انرژی را در بر میگیرند که در بخش پائینی (پائین از نظر انرژی) امواج رادیوئی و در دامنه ی بالائی آن

پرتوهای گاما قرار دارند. چشم آدمی برای طیف وسیعی از امواج الکترومغناطیسی کور است، تنها بطور استثناء نورهای

مرئی را می توانیم ببینیم. اگر یک اختر شناس تنها به نورهای مرئی بسنده کند، اطلاعات فراوانی را که در فضا رخ می دهد

را از دست خواهد داد. بنابراین حوادثی مانند حیات و مرگ ستارگان که پخش کننده ی امواج نوری سوای نورهای مرئی

هستند را درک نخواهد کرد. در 30 سال اخیر اخترشناسان توانسته اند دامنه ی تحقیقات خود را از فضا در تمامی فواصل

بین امواج رادیوئی تا پرتوهای گاما گسترش دهند. این توانائی اخترشناسان، آنها را قادر کرده است تا بتوانند اتفاقات بسیار

شگفت انگیزی را در جهان ما کشف کنند، از آن جمله می توان فوران پرتوی ـ گاما را نام برد.

 

چه عاملی باعث فوران پرتو گاما می شود؟

 

تاریخچه ی کشف پرتو گاما به جنگ سرد بر می گردد. که رقبای دارای بمب اتمی پس از قرارداد کاهش سلاحهای اتمی

بوسیله ی ماهواره ها بر آزمایشات اتمی همدیگر ناظر شدند. این نظارت بدین صورت بود که بتوانند با ماهواره پرتو گامای

حاصل از انفجار بمبهای اتمی آزمایش شده در زمین را شناسائی کنند. البته آنها پرتو گاما را شناسائی کردند ولی نه آن پرتو

گامای آزمایشات اتمی بلکه پرتوهای گامائی که از ژرفای آسمان پخش می شدند.

چندین تئوری برای علت بوجود آمدن فوران های گاما وجود دارد. یک توضیح بر این باور است که این پرتوها نتیجه ی

تصادم جسد ستارگان نوترونی مرده و با عظمتی می باشد (5 تا 10برابر سنگین تر از خورشید ما) که بعنوان ابرنواختر[2]

 

منفجر می شوند. تئوری دیگر باوری دگرگونه دارد بدین صورت که فوران پرتو گاما نتیجه ی ادغام یک ستاره ی نوترونی

 

با یک سیاهچاله و یا ادغام دو سیاهچاله با هم است. شکل زیر

سیاهچاله هم به نوبه ی خود موقعی بوجود می آید که یک اَبَرسنگین[3] (سنگین تر از20 برابر خورشید) بمیرد. تئوری

سوم که بیشتر طرفدار دارد، میگوید که فوران گامائی حاصل فرا نواختر[4] هاست. انفجار یک فرانواختر موقعی اتفاق می

افتد که یک ستاره ی بزرگ به پایان زندگی خود نزدیک می شود و بصورت سیاهچاله در هم میریزد. انفجار یک فرانواختر

 دستکم 100 برابر قدرتمندتر از ابرنواختر است.

چون فوران های پرتو گاما طول عمر کمتری دارند تحقیقات در این مورد را دشوارتر میکند. ماهواره ای که جهت شناسائی

و رصد بسوی فوران های پرتو گاما پرتاب شده است تا پرتوی را دریافت میکند چندی طول میکشد تا خود را بسوی پرتو

بچرخاند و طول زمان این چرخش گاهی بیشتر از طول زمان رخداد فوران است. بدان جهت حتی اگر ماهواره بتواند بسوی

پرتو بچرخد اطلاعات ابتدای فوران را از دست خواهد داد. بدانجهت اطلاعات زیادی ضبط نشده باقی میمانند. جدیدا

پژوهشگران توانستند نور مرئی ساطع شده از یک انفجار را ضبط کنند. این حادثه ی بی مانند نتیجه ی برنامه ریزی

درست، همکاری و شانس بوده است. در 23 ژانویه ی 1999 بعد از چهار ثانیه از انفجار گذشته، پایان انفجار را ضبط

کردند. این اتفاق هم حاصل همآهنگی در اقدامات پژوهشگران و رصد کنندگان سراسر جهان بود، که تمامی داده ها از ابتدا

تا انتها، در ضمن اینکه تمامی طیفهای الکترومغناطیسی را از امواج رادیوئی تا امواج گاما را در بر میگرفت، می پوشاند.

این فوران درخشندگی نوری را به نمایش میگذارد که به عظمت 10 میلیار برابر درخشندگی خورشید ما بود. تازه این

درخشش یک هزارم درخشش پرتو گامای این انفجار بود.

آینده برای روشن کردن دلایل فوران های گاما روشن است. سویفت[5] ماهواره ای است که بسال 2003 به آسمان پرتاب

شده ، توانائی آنرا دارد که کیهان را در تمامی طول موجها مطالعه

 کند. این ماهواره چنانکه از نامش پیداست (Swift به معنی سریع و تند است) خواهد توانست در 50 ثانیه بسوی تشعشع

ساطع شده بچرخد. و در عین حال میتواند فوران را با طیف های مختلف نور مرئی، فرابنفش، پرتو x، و گاما زیر نظر

بگیرد. امیدواریم که پژوهشگران بتوانند به سئوالات فراوانی در این زمینه پاسخ بیابند.



[1] Gamma-Ray Bursts (GRBs).

 

[2] Supernova

[3] Supermassive

[4] Hypernova

[5] Swift


 

 

               2015/12/13                                  برگردان از صفحه ی اینترنتی ناسا :شيرزاد کلهری (Translated by: Shirzad Kalhori)

 

AlbaNova University

 Center

AlbaNova University Centre

AlbaNova University Center is a part of the leading educational center that offers studies and research in subjects like Physics, Astronomy and Biotechnology. It is one of the leading research institutes in the country. To facilitate research activity, the center runs a number of school for each of the subjects. To facilitate research and study, the university conducts regular events like seminars, conferences, dissertations. The university offers a number of venues within the university premise. These venues are of various types and sizes that offer all the facilities and amenities necessary for a successful event. Some of the facilities include complete sets of AV equipment, microphones, overhead projectors, slide projectors with both straight and round magazines, plus VHS, CD and DVD players. AlbaNova University Center offers other facilities like well equipped kitchen to cater to the requirement of any event.

فایل های قابل دانلود

کتاب جدید:

زمان، مکان، جهان واقعی و جهان مجازی

دانلود!

مجموعه ی مقالات فارسی

تئوری اوربیتالهای مولکولی

اختراع صفحات گرمائی هوشیار!

سیاهچاله

 

آیا آینشتاین نابغه ای تنها بود؟

 

آینشتاین درحین توضیخ نسبیت!

 

هیچکس  ایده ها و دریافتهای خودش را به تنهائی  کشف نکرده است. همیشه کمکهائی بودند که به مرور زمان رنگ آنها کم شده و محو شده اند. در صورتیکه اگر کمک های فکری آنان و ایده های پیشینی دیگری نبود، بی شک نوابغ کار بجائی نمی بردند.

درجامعه ی ایرانی بایستی یک مورد روشنتر بیان شود. هوشیاری چیزی طبیعی در آدمی است. عده ای آنرا میپرورانند و دور و بر هر چیزی به غور و بررسی می نشینند و عده ای این دارندگی را ارج ننهاده و با تنبلی و بطالت نابودش میکنند. بنابراین شاگرد تنبل به معنی این نیست که هشیار نیست. بلکه بمعنی اینست که به هوشش ارج ننهاده، آنرا تقویت نمی کند. در جامعه ی ما اغلب می گویند فلانی از بچگی گیج بود. که این یک اندیشه ی غلط است. بایستی بجایش گفت که او از بچگی تنبل بود.

آینشتاین بچه ای تنبل، اما بسیار هوشیار بود. ولی دوستی او با دو نفر از همکلاسهایش که به فلسفه نیزعلاقه داشتند بدانجا رسید که او با فلسفه ی ارنست ماخ که استاد دانشگاه و از بنیانگذاران پوزیتیویسم در اطریش بود، آشنا شد. ارنست ماخ یک فیزیکدان برجسته هم بود و به بخشی از قوانین نیوتن ایراد داشت. ولی نمیدانست کجای تئوری نیوتن ایراد دارد که در برخی از موارد مهم فیزیک نیوتن جواب نمیدهد. این فیلسوف نیز پس از مشهور شدن آینشتاین  مشهور شد.

چنانکه مارکسیستهای آنزمان که از سوئی تئوری نسبیت را ارج می نهادند و از سوی دیگر بوسیله ی پوزیتیویسم ماخ دچار خشم شده بودند به  چالش کشیده شدند. آنچنان شد که لنین کتابی با نام ماتریالیسم و آمپریوکریتیسیم را برای برون رفت از این اندیشه نگاشت. که کتابی بسیار بی ربط و بی سر و ته و مجموعه ای از ایده های این و آن است. وی تکیه اش بیشتر به فیلسوفات درجه دو مانند فویرباخ و بازاروف است تا فیلسوفان بزرگی چون ایمانوئل کانت. و استناد وی بطور اعم در مقابله با این فیلسوفان به آنتی دورینک، اثر فردریش انگلس است.  کاری با این بحث نداریم بلکه در اینجا گریزی زدیم تا مهم بودن ریشه های فلسفی که اینشتاین را به اندیشه فرو می برد گوشزد شود.

دوستان دوران جوانی آلبرت آینشتاین کسانی بودند چون مارسل گروسمان Marcel Grossman که  ریاضیدانی برجسته بود و دیگری میشل بسو Michele Besso که مهندس بود. آنان در دانشکده ی تکنیک ئی تی اچ زوریخ با اینشتاین آشنا شده بودند. پدر گروسمان همان کسی بود که به سال 1902  برای آینشتاین در اداره ی ثبت اختراعات کار پیدا کرد. بسو در سختترین مواقع به داد اینشتاین رسید. حتی زمانیکه او در تبعید بود بسو از نظر مالی وی را تامین میکرد.

اما گروسمان بسال 1912 به ئی تی اچ برگشته و آنجا بهمراه آینشتاین مهمترین مقاله ای که اساس ئتوری نسبیت عام بود را بچاپ رساندند. در این مقاله بود که برای اولین بار اعلام کردند که اجرام، فضا ـ زمان پیرامون خود را خم می کنند. این یک زیر بنای محکمی برای ارائه ی نسبیت آینشتاین بود. بدون این پایه، ارائه ی نسبیت عمومی ممکن نبود. تنها این دو نفر نبوده که به آینشتاین کمک کرده اند. نامه های بجا مانده از آینشتاین هست که در آن دوستانش را به کمک فکری طلبیده است.

این مورد نوشته ها فراوانند. جدیدا مجله ی علمی نیچر Nature مقاله ای تحت عنوان :" آینشتاین نابغه ای تنها نبود Einstein was no lone genius" نوشته است که از مقاله ی حاضر مفصل تر است.

در  مورد تنها نبودن آینشتاین در یافتن ایده هایش بحث های فراوانی درگرفته است. که بیشتر آنها غرض آلود هستند. برخی آینشتاین را به دزدی ایده متهم میکنند و برخی وی را متهم به این میکنند که فیزیک خطرناکی را پیش کشیده که منجر به کشف بمب اتمی شده است. ولی درباره ی این مرد بزرگ باید گفت که زمانی یک فیزیکدان گمنام به نام بوز Bose از هندوستان نامه ای به آینشتاین نوشت و برای اولین بار ذراتی بنیادی که بعدها بنام وی بوزن نامگذاری شد، را کشف و مطرح کرده بود. آینشتاین این ایده ی وی را با نام وی در کنگره ی فیزیکدانان مطرح کرده و از آن دفاع کرد. فرمول بوز ـ آینشتاین بسیار مشهور است. در صورتیکه وی میتوانست براحتی آنرا به نام خود ثبت کند. بدون اینکه کسی ذره ای شک کند. آن موقع آینشتاین آنقدر مشهور بود که حتی خود بوز هم نمیتوانست آینشتاین را به دزدی ایده اش متهم کند.

اگر به همه ی یافته های آینشتاین که لایق نوبل بودند می شد این جایزه تعلق گیرد. وی می توانست دهها چایزه ی نوبل دریافت کند. یادش گرامی باد!

 از چپ به راست : مارسل گروسمان، آلبرت آینشتاین و میشل بسو.

نویسنده: شیرزاد کلهری

2015/12/25

                                                               

 

To contact with me please click here!  

 All rights reserved

 

جهت تماس با اینجانب ، لطفاً اینجا را کلیک کنید!